Ondanks de afwezigheid van trams ben ik nog op tijd. Deze kleine onvoorziene omstandigheid dient voor mij als opwarming.
Onderweg ontmoet ik één van de deelnemers aan deze exploratietocht. We zijn 5 minuten te vroeg en niemand lijkt op ons te wachten in de onthaalruimte van het nummer 100 van het medisch huis. Een kleine oproep van de onthaalbediende, iets later, en we worden naar de echte plaats van afspraak geleid namelijk de 42d.
Dat komt ervan als men te zeker is van zichzelf en een gedetailleerde lectuur van het programma achterwege laat.
Murièle, de animatrice van het Cefoc, stelt ons in het kort voor wat de bedoeling is van deze eerste samenkomst : « ons eerste doel is om de realiteiten van deze wijk naar voor te brengen. Deze realiteiten zullen eerder gebaseerd zijn op gevoelens, op het kwalitatieve in plaats van het kwantitatieve.
Tijdens deze minitrip zullen we onze zintuigen en onze waarnemingen ontwikkelen via :
het plezier van samen te wandelen;
de observatie van de plaatsen als een toerist, een persoon die de wijk voor de eerste keer ontdekt ;
de beschrijving van wat we observeren.
Een tweede groep zal ’s avonds observaties doen en een derde en laatste groep tijdens het weekend. Zo zal de wijk langs alle kanten geanalyseerd worden.
In december zullen de wandelaars van de drie groepen samenkomen en tot een synthese komen van de verzamelde elementen ». De afspraak wordt in de agenda’s genoteerd.
Nu is het aan de deelnemers om uit te leggen waarom ze aan dit, eerder originele project, deelnemen : « ik woon sinds 18 maanden in de wijk, ik ben nieuwsgierig, ik heb zin om te ontdekken ».
Sommige deelnemers leggen de moeilijkheden tot communicatie met de anderen in hun wijk, een plaats niet ver gelegen van de Europese instellingen, uit. De anderen zijn die « eurocraten » die er wonen maar niet leven in de wijk, het zijn ook deze nieuwkomers waarmee het moeilijk is om een gesprek te beginnen : « Ze weigeren elk contact ».
Een van de wandelaars merkt op dat we in goed gezelschap zijn (en niet met personen met extreme ideeën), de eerste uitwisselingen onder de vorm van raadgevingen borrelen op : «vlakbij is er een wasserette waar je een babbeltje kan doen de tijd dat de machine draait».
De atmosfeer wordt meer ontspannen, er komt vertrouwen.
Het gesprek rond de tafel kan voortgezet worden op serene wijze : « We kennen mekaar amper in deze wijk, we wonen in appartementen, de uitwisselingen blijven bij een « goeiedag » in de lift ».
« Ik heb grote moeilijkheden ondervonden de laatste jaren, zoals het verlies van mijn echtgenoot. Deze periode viel samen met het einde van mijn beroepsloopbaan, al mijn referenties, mijn gewoonten zijn uiteengespat. Er volgden enkele jaren van terugplooien op mezelf, sinds enige tijd voel ik me beter, ik ontdek mijn omgeving, ik open mijzelf voor mijn wijk ».
Een andere deelneemster zegt rechtuit : « ik ben hier om kritiek te geven, daar hou ik van ».
De laatste die aan de beurt komt, een man, woont niet meer in Schaarbeek maar in de Condroz. Hij komt soms in de ezelsstad omwille van haar kosmopolitisch karakter, buitenlands. « Wonen in Schaarbeek heeft veel voordelen, geloof mij, ik woon op de buiten en ik weet waarover ik spreek ».
Om deze eerste wandeling af te bakenen nodigt de animatrice de deelnemers uit om een plaats in de omgeving uit te kiezen, een plaats die men kent, waar mijn komt, waar men van houdt, of integendeel, een plaats die we nog nooit hebben kunnen bezoeken. Wij hebben de keuze om deze herkenningspunten samen te delen of om er nieuwe te creëren. Mooi alternatief.
Eerste struikelblok, het begrip “de wijk” verschilt sterk van de ene persoon tot de andere. Des te meer dat het ankerpunt de Notelaarstraat is (de pare nummers liggen in Schaarbeek en de onpare in Brussel) die loopt van de Leuvensesteenweg tot het Halfeeuwfeestpark.
Sommige plaatsen, voorgesteld door de deelnemers, waren niet opgenomen op het plan van de gemeente. Het eenvoudigste rond te kijken, we zullen wel zien wanneer we te ver van het basiskamp gaan.
Eerste halte : het Ardense jagersplein, het zenuwcentrum van de wijk, zowel door zijn horeca als door zijn markt op vrijdagnamiddag.
Iedereen geeft zijn indrukken over de plaats, de gelegenheden, de bezoekers, zijn anekdotes.
Tweede halte: het « Jamblinne de Meux » plein. Een park waar elk jaar het « Fête de la Musique » plaatsvindt alsook de openluchtprojecties van films. Ook een plaats voor ontmoeting en ontspanning voor de vele jongeren en adolescenten van de scholen in de buurt.
Verandering van plan, het Halfeeuwfeestpark is, ondanks al zijn mogelijkheden, (3 musea, een formidabel panoramisch zicht op Brussel, groene ruimten...) te ver.
Derde halte : het Balsamine theater. Een mooie ontdekking voor velen onder ons.
Wij stappen de inkomdeur binnen en ontdekken de ruimten, we zijn met velen, dat brengt ons tot meer durf.
Een cafetaria waar een zalig rustgevende sfeer heerst, geeft een prachtig zicht op het park achter de oude « Dailly » kazernes.
De gezelligheid van de lokalen is goed voor de uitwisseling van indrukken en herinneringen. Een van de deelnemers vertelt ons over de bijzonderheden van het theater, zijn publiek, zijn agenda ...
Ik heb de vage indruk dat dit mooie theater binnenkort de een of andere deelnemer van deze wandeling zal mogen ontvangen.
De tijd loopt. Het is tijd om terug te keren naar het medisch huis « Le Noyer » om zijn eerste indrukken te geven alvorens uit elkaar te gaan en mekaar terug te vinden binnen drie weken.
« Positieve verwondering »
« Sympathie, aangenaam. Een wandeling die ik al lang niet meer gemaakt heb ».
« Dit had ik al 6 jaar geleden moeten ontdekken, toen ik in de anonimiteit zat en in de eenzaamheid ».
« Wandelen laat toe om de praten, het is veel socialer dan de auto ».
« Ik heb plaatsen ontdekt die ik niet kende, plaatsen met veel bomen. Uiteindelijk is de Notelaarstraat de enige zonder bomen ».
« Deze wandeling heeft me toegelaten om te ontdekken wat wijken doet leven : zijn restaurants, cafés, krantenwinkels, handelszaken, groene ruimten ... ».
Zelfs zij die gekomen was om kritiek te geven vindt de demarche interessant, dat wil zeggen dat het echt goed was.
Er wordt een afspraak gemaakt voor 16 november om het accent leggen op alles wat we willen veranderen.
Zal de notelaar eindelijk botten deze lente ?